Françayzinq daha az risk ehtiva edən və böyük investisiyalar tələb etməyən sürətli biznesin inkişafı imkanıdır. Lakin hər şirkət françayzer olmağa hazır deyil. Hazırlanmamış bir şirkət öz françayzinqini bazara çıxarırsa, belə bir təklif qeyri professional və ya hətta yalançı franşıza (yəni, heç bir real dəyəri olmayan təklif) kimi qiymətləndirilir. Bir şirkətin françayzinq vasitəsilə biznesini təkrarlamağa hazır olduğunu necə müəyyən etmək olar?
Bir şirkətin franşıza verməyə hazırlığını qiymətləndirmək üçün əsas meyarları vurğulayaq:
- Özünün pilot biznes nöqtəsinin olması. Əgər biznes konsepsiyasını əldə etməyi sıfırdan biznesə başlamaq qərarına gəlməkdən daha sərfəli edən heç bir şey hələ yaradılmayıbsa, siz françayzinq şəbəkəsi qura bilməzsiniz. Bir müddətdir ki, öz satış yerlərinizdə hələ sınaqdan keçirilməmiş biznes ideyasını françayzinq üçün istifadə edə bilməzsiniz. Bundan əlavə, franşızanın bütün məlumatları və göstəriciləri françayzerin öz satış məntəqələrinin fəaliyyətinin statistikası əsasında hesablanmalıdır. Bazarda əldə edilən uğur və gəlir franşızanın effektivliyinin ən yaxşı sübutudur.
- Gəlirlilik. İstənilən françayzinq sisteminin təməl daşı françayzinin gəlirliliyidir. Və franşıza françayzi ilə françayzer arasında gəlirin bölüşdürülməsini nəzərdə tutduğundan, maliyyə modeli yüksək gəlirlilik nümayiş etdirməlidir. Bir qayda olaraq, rentabelliyin hesablanmasına investisiyanın həcminin, bir neçə il ərzində françayzinq məntəqəsinin gəlir və xərclərinin büdcəsinin müəyyən edilməsi, habelə investisiyanın geri qayıtma dövrünün hesablanması daxildir. Françayzer françayzi üçün modelin gəlirliliyinə əmin olduqdan sonra françayzinq şəbəkəsinin inkişafının maliyyə nəticələrini özü üçün hesablamalıdır. Françayzerin maliyyə modelini hazırlayarkən onun bütün xərclərini ödənilməsi üçün hesablanmalıdır.
Françayzinq sisteminin yaradılması ilə bağlı xərclər:
- Konsepsiyanın adaptasiyası
- Sənədləşmə pırosesinin aparılması
- Pilot nöqtəsi
Bir françayzing nöqtəsinin işə salınması ilə bağlı xərclər:
- Françayzilərin axtarışı və seçilməsi
- Binanın fərdi layihəsi
- Təlim
- Açılış zamanı dəstək
Françayzinq məntəqəsinin saxlanması ilə bağlı xərclər:
- Dəstək və məsləhət
- Nəzarət və monitorinq
- Biznes modelinin təkrarlanması. Françayzinq şəbəkəsinin françayzerin öz satış nöqtələri əsasında yaranması üçün françayzerin biznes modeli təkrarlama üçün uyğun olmalıdır. Bunu françayzerin biznesinin aşağıdakı xüsusiyyətləri sübut edə bilər:
-Sənaye işin müqyası ilə birbaşa əlaqəlidir və məhdud coğrafi bölgə daxilində işlərin aparılmasını tələb edir;
-İşin səmərəliliyi yerlərdə menecerlərin təşəbbüsündən asılıdır;
-Brendin reputasiyası mühüm rəqabət üstünlüyünü təmin edir;
-Biznes modeli standartlaşdırıla və kodlaşdırıla bilər.
- Qeydiyyatdan keçmiş ticarət nişanı və loqo. Şəbəkənin işlədiyi ad üçün qorunmanın olmaması françayzerə pis xidmət edə bilər. Onun brendi artıq həm françayzerə, həm də onun françayzilərinə eyni təyinatın istifadəsinə qadağa qoymaq hüququna malik olan başqa şirkət tərəfindən istifadə oluna bilər. Buna görə də, françayzer françayzinq proqramını işə salmağa hazırlaşarkən öz adının qorunmasının qayğısına qalmalıdır.
Əmtəə nişanının qeydiyyatı kommersiya təyinatını (ad, marka) üçüncü şəxslər tərəfindən qanunsuz istifadəsindən qorumaq üçün bir üsuldur. Əmtəə nişanının qeydiyyatı milli ola bilər (yəni, mühafizə yalnız sahibinin ölkəsinin ərazisinə şamil edilir və ondan istifadə hüququnun müqavilədə ötürülməsi françayzi üçün ən yaxşı müdafiədir. və beynəlxalq (qorunma nişanın qeydiyyatı haqqında şəhadətnamədə göstərilən bütün ölkələrin ərazisinə şamil edilir). Azərbaycan sahibkarının ölkəmizin ərazisində əmtəə nişanından sərbəst istifadə etmək imkanı əldə etməsi üçün bu nişanın müvafiq mühafizəsi olmalıdır.
- Bazar araşdırması. Şəbəkə şirkətinin özünü uğurlu françayzer kimi göstərməsi üçün onun konsepsiyasına iki bazarda - son istehlak bazarında və potensial françayzi bazarında tələbat olmalıdır. Müştərinin françayzinq şəbəkəsinin təklif etdiyi məhsula/xidmətə marağı françayzi alana öz biznesinin tələbi və gəlirliliyinə hesablanmağa imkan verir.
Müştəri bazarının qiymətləndirilməsi üçün əsas meyarlar:
- Müştərinin tələbatı nədir?
- Bu sənayedə yeni müştəriləri necə cəlb edə bilərsiniz?
- Bazar tutumu?
- Müştərilər françayzerin satış məntəqələrində ən çox nə alırlar?
Bununla belə, françayzinq şəbəkəsini qurmaq üçün françayzer nəinki tələb olunan məhsulu satmalı, həm də kifayət qədər sayda potensial françayzi cəlb etməlidir.
