Franşıza axtarmağa başlamazdan əvvəl gələcək sahibkarın özünə iki sual verməsi məsləhətdir:
- Mən öz biznesimi yaratmağa hazıram?
- Franşıza biznesi mənim üçün uyğundurmu?
Öz biznesinizi qurmaq üçün əsas motivlər adətən aşağıdakılardır:
- Mən işçi olmaq yox, öz işimi (biznes) qurmaq istəyirəm;
- Mən əlavə gəlirmənbələritapmaqistəyirəm;
- Mən öz vaxtımı idarə etmək istəyirəm, 9-dan 6-ya kimi “ başqası üçün” işləmək deyil, özümə və yaxınlarıma daha çox vaxt ayırmaq istəyirəm (azadlıq);
- Nəyi və necə edəcəyimə özüm qərar vermək istəyirəm (müstəqillik).
Mütəxəssislər qeyd edirlər ki, sahibkar üçün ən çox üstünlük verilən motivlər pul qazanmaq istəyi ilə yanaşı, öz seçimlərinə və əməllərinin nəticələrinə görə məsuliyyət daşımaq istəyidir.
Bundan əlavə, başlanğıcda sahibkar öz biznesini yaratmağa kömək edəcək keyfiyyətlərə və şəraitə malik olub-olmadığını qiymətləndirməlidir:
- Qarşısına məqsəd qoymaq və ona doğru irəliləmək bacarığı;
- Problemlərin həllinə konsentrə olmaq bacarığı;
- Səhv etmək və səhflərdən nəticə çəxararaq öyrənmək istəyi;
- Gələcəkdə inkişafa sadiqlik;
- Səhhətin sağlam olması və intensiv iş qabiliyyəti;
- Ailə və yaxınlarından dəstək;
- İnvestisiyaların və əlavə vəsaitlərin əldə edilməsi üçün mənbələrin/imkanların mövcudluğu.
Əgər biznes yaratmaq istəyi balanslaşdırılmış və şüurludursa, ikinci mərhələdə özünüzə sual verməlisiniz - mənim öz biznesimi qurmaq daha yaxşıdır, yoxsa franşıza almaq daha effektivdir?
Hər bir insanın seçimi fərdidir. Kimsə öz ideyalarını və inkişaflarını həyata keçirmək üçün biznesə gəlir. Bəziləri üçün sadəcə uğur qazanmaq vacibdir və bunun üçün effektiv biznes modeli lazımdır. Françayzinq hətta öz biznes ideyası və təcrübəsi olmayan sahibkarlar üçün də biznesə başlamağa imkan verir. Franşıza biznesində uğur qazana bilən sahibkarın əsas xüsusiyyətlərini qeyd edək:
- Komandada işləmək bacarığı. Françayzinq layihəsi, əlbəttə ki, sizin şəxsi biznesinizdir, lakin onu həyata keçirmək üçün əməkdaşlıqda fayda axtarmağı bacarmalı və hərəkətlərinizə görə məsuliyyət daşımalısınız. Tək qurdun françayzi olmaması daha yaxşıdır; bu, effektiv işləməyəcək.
- Müəyyən edilmiş qaydalara və standartlara riayət etmək bacarığı. Əgər siz həmişə hər şeyi başqalarından yaxşı bilirsinizsə, o zaman francşıza sizin biznes həlliniz deyil. Françayzinq qaydalarla başlayır, standartlarda yaşayır və məhdudiyyətlərlə bitir. Digər insanların təcrübə və biliklərini risklərin azaldılması mənbəyi kimi qəbul etmək istəyi və alınan məlumatları öz hərəkətlərinin xeyrinə tətbiq etmək istəyi françayzi üçün zəruri keyfiyyətdir.
- Müstəqil olaraq biznesiniz üçün məsuliyyət götürmək istəyi. Bəzi sahibkarlar hesab edirlər ki, əgər onlar franşıza alıblarsa və françayzinq haqqı ödəyirlərsə, indi françayzer onlar üçün hər şeyi edəcək. Bu səhvdir. Françayzinq biznesi həm də françayzinin öz işidir və o, öz təhlükəsi və riski ilə müstəqil şəkildə aparır. Françayzer ötürülən məlumatın düzgünlüyünə və sistemin həqiqətən bazarda uğurla işləməsinə görə məsuliyyət daşıyır. Lakin françayzer françayzinin uğuruna zəmanət vermir. İlk növbədə ona görə ki, uğur sahibkarın zəhməti, enerjisi və səriştəli idarəçiliyi nəticəsində yaranır.
- Hüquq mədəniyyətinin kifayət qədər səviyyəsi. Françayzinq münasibətlərinə girərkən sahibkar başa düşməlidir ki, əqli mülkiyyət də mülkiyyətdir və siz onun istifadəsinə görə pul ödəməlisiniz. Başqasının adından istifadə başqasının binasını icarəyə götürməkdən heç bir fərqi yoxdur, lakin kirayədən fərqli olaraq, bir çox sahibkarlar françayz ödənişlərindən hər cür şəkildə qaçmağa çalışırlar. Müqavilə bağlamazdan əvvəl françayzinq ödənişlərinin adekvatlığına əmin olduqdan sonra, gələcəkdə françayzeri aldatmağa çalışmayın. O, belə bir ssenariyə hazırlaşıb və bu əmlaka toxunmaq mümkün olmasa belə, onun vicdansız françayzidən əmlakdan istifadə hüququnu geri almaq şansı yüksəkdir.
Sahibkarın franşızanı almaq üçün hansı motivləri olmalıdır?
- İşləyən və sınaqdan keçmiş biznes sistemi alacağam;
- Mən ticarət nişanı və marketinq dəstəyi alacağam;
- Mən təlim keçəcəyəm və mənə metodiki dəstəy göstəriləcək;
- Biznesə başlayarkən tez-tez rast gəlinən səhvlərin əksəriyyətindən qaça biləcəyimə inanıram;
- Mən iflas riskini azaldacağam;
- Müştərilərin, tərəfdaşların, təchizatçıların gözündə etibarlı imic təqdim edəcəyəm.
